Czy pończochy uciskowe mogą zaszkodzić? Skutki uboczne i przeciwwskazania

Mogą. Najczęściej swędzą, wysuszają skórę albo uwierają. Poważne powikłania, takie jak uszkodzenie skóry czy ucisk nerwu, zdarzają się bardzo rzadko i prawie zawsze mają jedną z dwóch przyczyn: zły rozmiar albo chorobę, przy której ucisku nie powinno się stosować bez lekarza.

Tak wynika z międzynarodowego konsensusu z 2020 roku, w którym 15 ekspertów przeanalizowało 62 publikacje o działaniach niepożądanych kompresji. Poniżej: jakie objawy są normalne, które oznaczają, że pończochy trzeba zdjąć, i kto powinien najpierw porozmawiać z lekarzem.

Skutki uboczne pończoch uciskowych: od częstych do rzadkich

Najczęściej zgłaszane problemy to podrażnienie skóry i świąd, a także dyskomfort i ból. Autorzy konsensusu zwracają uwagę, że podrażnienie łatwo pomylić z alergią. Najczęściej mija samo, nie wymaga przerywania noszenia, a pielęgnacja skóry pomaga mu zapobiec. Prawdziwa alergia na materiał jest rzadka.

Ból i uczucie wrzynania się dzianiny prawie zawsze wynikają z dopasowania. Za mała pończocha nie uciska mocniej na całej nodze, tylko punktowo. Zrolowany albo zagięty brzeg działa jak opaska: blokuje odpływ krwi w jednym miejscu, a na skórze zostaje bruzda. W źle dopasowanych wyrobach fałdy dzianiny potrafią też obetrzeć skórę.

Rzadziej pojawia się zapalenie żyły powierzchownej przy górnym brzegu pończochy albo zaostrzenie niewydolności serca u osób, które już ją mają. Najpoważniejsze powikłania, czyli uszkodzenie nerwu, martwica skóry i zakrzepica tętnicza, konsensus opisuje jako wyjątkowe. Nerw najczęściej uszkadzany to nerw strzałkowy. Biegnie tuż pod kolanem, po zewnętrznej stronie nogi, a jego ucisk objawia się drętwieniem i trudnością z unoszeniem stopy.

Liczby, które straszą na forach, pochodzą najczęściej z badania CLOTS 1. Objęło ono 2518 pacjentów po udarze. Uszkodzenia skóry wystąpiły u 5% osób w pończochach do uda i u 1% bez nich. To jednak chorzy unieruchomieni w szpitalu. Ten wynik nie przenosi się wprost na kobietę, która nosi rajstopy uciskowe do pracy i wieczorem je zdejmuje.

Objaw	Najczęstsza przyczyna	Co zrobić
Swędzenie, suchość skóry	Podrażnienie dzianiną, sucha skóra	Nawilżać nogi wieczorem po zdjęciu; noszenia nie trzeba przerywać
Czerwone ślady po zdjęciu	Normalne, jeśli znikną w ok. 15 minut	Jeśli zostają dłużej: przerwać i sprawdzić rozmiar
Bruzda lub ból w jednym miejscu	Zrolowany brzeg, za mały rozmiar	Wygładzić dzianinę; przy powtarzającym się bólu wybrać większy rozmiar
Silny ból łydki	Wymaga wyjaśnienia	Zdjąć i skontaktować się z lekarzem
Drętwienie, mrowienie, opadająca stopa	Możliwy ucisk nerwu	Zdjąć od razu, zgłosić się do lekarza
Blada, sina lub zimna stopa	Możliwe zaburzenie ukrwienia	Zdjąć od razu, pilnie do lekarza
Pęcherz, otarcie, rana pod pończochą	Uszkodzenie skóry	Przerwać noszenie do czasu konsultacji

Kto nie powinien nosić pończoch uciskowych bez konsultacji

Konsensus wymienia sytuacje, w których stałego ucisku nie należy stosować. Lekarz może w nich wybrać inne rozwiązanie, ale nie powinna to być pończocha kupiona bez badania:

• zaawansowana choroba tętnic kończyn dolnych (miażdżyca), czyli wskaźnik kostka-ramię (ABI) poniżej 0,6, ciśnienie w kostce poniżej 60 mmHg albo ciśnienie w palcu poniżej 30 mmHg; te wartości mierzy lekarz,
• bajpas tętniczy poprowadzony płytko pod skórą nogi,
• ciężka niewydolność serca (IV klasa NYHA); w III klasie tylko pod kontrolą lekarza,
• potwierdzona alergia na materiał,
• ciężka neuropatia cukrzycowa z utratą czucia albo zmiany w drobnych naczyniach, które grożą martwicą skóry.

Do tej listy dopisujemy rany, stany zapalne i choroby skóry na nogach. Wtedy też najpierw lekarz. Sygnałem ostrzegawczym, który warto znać, jest ból łydek przy chodzeniu, który mija po zatrzymaniu się. Może świadczyć o chorobie tętnic i jest powodem, żeby zbadać ABI, zanim kupi się jakikolwiek wyrób uciskowy.

Zakrzepica nie jest przeciwwskazaniem

W wielu poradnikach, także w poprzedniej wersji tego tekstu, zakrzepica żył głębokich trafiała na listę przeciwwskazań. To błąd. Autorzy konsensusu piszą wprost, że kompresja nie jest przeciwwskazana w chorobie zakrzepowo-zatorowej. Przeciwnie: od razu zmniejsza ból i obrzęk, dzięki czemu łatwiej chodzić. Nie zastępuje jednak leczenia przeciwkrzepliwego. Przy świeżej zakrzepicy rodzaj i siłę ucisku ustala lekarz, który ją leczy.

Jak nosić, żeby nie szkodziły

Rozmiar dobiera się z tabeli producenta. Przy rajstopach Lores liczy się wzrost i obwód bioder, a na granicy dwóch rozmiarów bierzemy większy. Pończochy zakłada się rano, zanim nogi spuchną, a zdejmuje wieczorem. W nocy się w nich nie śpi, chyba że lekarz zaleci inaczej. Po założeniu warto przesunąć dłonią po całej nodze, żeby nigdzie nie została fałda, a brzegu nie podwijać. Pranie: ręcznie albo w woreczku, do 30°C, bez płynu zmiękczającego, bo osadza się na elastanie i rozluźnia dzianinę.

Ile ucisku mają pończochy i rajstopy Lores

Ucisk mierzy się w milimetrach słupa rtęci (mmHg) i jest największy przy kostce. Rajstopy przeciwżylakowe MEDICA 70 DEN i podkolanówki przeciwżylakowe Lores 70 DEN mają 13-17 mmHg. To ucisk profilaktyczny, poniżej I klasy, na uczucie ciężkich nóg pod koniec dnia. Linia MEDICA FORTE (rajstopy, pończochy, podkolanówki) ma 18-21 mmHg: 21 przy kostce, 19 na łydce i 18 na udzie lub pod kolanem. To zakres I klasy ucisku według normy RAL-GZ 387.

II klasy (23-32 mmHg) i wyższych nie sprzedajemy. To wyroby medyczne, które dobiera się z lekarzem, czasem na miarę. Żadna klasa ucisku nie cofa żylaków, które już są. Pończochy pracują na objawach: obrzęku i ciężkości nóg. Całą ofertę znajdziesz w kategorii wyroby uciskowe i przeciwżylakowe, a osobno rajstopy uciskowe i podkolanówki uciskowe.

Najczęstsze pytania

Czy można spać w pończochach uciskowych?

Nie, chyba że zaleci to lekarz, na przykład po zabiegu. Na leżąco krew nie musi pokonywać drogi z kostek pod górę, więc pończochy zdejmuje się wieczorem i zakłada rano.

Ile godzin dziennie nosić pończochy uciskowe?

Od rana do wieczora, przez czas, kiedy stoisz, siedzisz albo chodzisz. Liczy się regularność, a nie liczba godzin. Kto zakłada pończochy dopiero po południu, wciąga je na nogi, które już spuchły.

Dlaczego w pończochach uciskowych bolą mnie nogi?

Najczęściej przez rozmiar albo zrolowany brzeg, który uciska w jednym miejscu. Jeśli ból mija po wygładzeniu dzianiny lub zmianie rozmiaru, to była przyczyna. Ból łydek przy chodzeniu, zimne albo sine stopy wymagają wizyty u lekarza, bo mogą wskazywać na chorobę tętnic.

Czy podkolanówki uciskowe mają te same skutki uboczne?

Tak, z jedną różnicą. Brzeg podkolanówki kończy się blisko nerwu strzałkowego, który biegnie pod kolanem po zewnętrznej stronie nogi. Ściągacz nie może się wrzynać ani rolować. Jeśli po zdjęciu zostaje głęboka bruzda albo drętwieje stopa, rozmiar jest za mały.

Prosty test wieczorem: jeśli ślady po zdjęciu znikają w kwadrans, stopy są ciepłe i nie drętwieją, pończochy są dobrane dobrze. Jeśli nie, problem leży w rozmiarze albo w krążeniu tętniczym. To drugie sprawdza lekarz, nie sklep.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Zaktualizowano 16.10.2026.

Źródła

• Rabe E. i in. Risks and contraindications of medical compression treatment - A critical reappraisal. An international consensus statement. Phlebology 2020;35(7):447-460.
• CLOTS Trials Collaboration. Effectiveness of thigh-length graduated compression stockings to reduce the risk of deep vein thrombosis after stroke (CLOTS trial 1). The Lancet 2009; streszczenie wyników.
• Royal Berkshire NHS Foundation Trust. Guidelines for use: compression stockings / hosiery, 2023.